Uszkodzenie łąkotki – jedna z częstych kontuzji wśród sportowców

Uszkodzenia łąkotek stanowią obok uszkodzeń ACL najliczniejszą grupę kontuzji w obrębie stawu kolanowego wśród sportowców. Do uszkodzeń tego typu dochodzi często w sportach kontaktowych, podczas skręcenia stawu kolanowego, oraz różnego rodzaju uderzeń w obrębie stawu kolanowego. Może także przebiegać wraz ze skręceniem  stawu skokowego, w trakcie którego wektory sił działających na staw są przeciwne do fizjologicznego wzorca ruchu.

 

Czym jest owa łąkotka? Otóż łąkotki są to tzw. twory półksiężycowate zbudowane z tkanki łącznej włóknistej umiejscowione pomiędzy kością udową a piszczelową. Łąkotki pokrywają 2/3 powierzchni stawowych kości piszczelowej. Powierzchnia przednia (róg przedni) łąkotki jest nieco węższa niż powierzchnia tylna (róg tylny). Z wiekiem wartość komórek twórczych zmniejsza się, co powoduje, że łąkotki stają się podatne na uszkodzenia. W każdym stawie kolanowym posiadamy dwie łąkotki przyśrodkową i boczną. Łąkotka przyśrodkowa jest ściśle związana z torebką stawową, co sprawia, że jest bardziej podatna na uszkodzenia, niż łąkotka boczna. Łąkotka przyśrodkowa jest dłuższa i szersza. Przebiega od przedniej powierzchni pola międzykłykciowego przedniego a kończy się na powierzchni pola międzykłykciowego tylnego. Łąkotka boczna jest krótsza, przebiega od guza międzykłykciowego bocznego do przedniej powierzchni pola międzykłykciowego tylnego.

 

 

Funkcja łąkotek opiera się głównie na równomiernym rozkładzie obciążeń, amortyzacji wstrząsów, poprawie stabilizacji w stawie, a ponadto bierze udział, przy  wykonywaniu ruchów w stawie kolanowym. Całkowite usunięcie łąkotki powoduje szybsze zużywanie się powierzchni stawowych tworzących staw kolanowy.

Obecnie wyróżniamy kilka rodzajów uszkodzeń w obrębie łąkotki, zależą one od przebiegu płaszczyzny pęknięcia do powierzchni piszczeli.

Podział przedstawia się następująco:

1.    Uszkodzenie pionowe podłużne (całkowite lub częściowe)

2.    Uszkodzenie skośne

3.    Uszkodzenie poprzeczne

4.    Uszkodzenie brzeżne

 

 

Uszkodzenie pionowe występuje najczęściej u młodszych pacjentów. Uszkodzenia skośne występują zwykle w 1/3 długości łąkotki. Najbardziej niebezpieczne są uszkodzenia w przebiegu których dochodzi do oderwania fragmentu łąkotki, gdyż może to doprowadzić do  zablokowania stawu. Oderwane fragmenty wymagają interwencji chirurgicznej.

Uszkodzenie łąkotki objawia się bolesnością w obrębie  stawu zwłaszcza podczas próby rotacji zewnętrznej lub wewnętrznej w zależności od tego, która z łąkotek została uszkodzona. Ruchy zgięcia i powrotu do wyprostu w stawie kolanowym, powodują bolesność i uczucie kłucia wewnątrz stawu. Ponadto pojawia się obrzęk zarówno wewnątrz- jak i okołostawowy, oraz podniesienie temperatury wspomnianej okolicy, co jest wynikiem zmian procesów zapalnych tworzących się w obrębie uszkodzonych struktur. Oderwanie się fragmentu łąkotki, może doprowadzić do zmniejszenia ruchomości w stawie kolanowym. W diagnostyce uszkodzeń łąkotki wykonuje się USG oraz MRI. Często w pierwszych dniach po uszkodzeniu w momencie pojawienia się obrzęku, wykonanie USG jest niemożliwe ze względu na płyn znajdujący się w stawie, co wpływa na zaburzony obraz badania. W diagnostyce uszkodzeń zastosowanie znajdują również testy diagnostyczne wykonywane przez fizjoterapeutów.

Leczenie rozpoczyna się od pierwszych minut od uszkodzenia. Głównie polega na schłodzeniu rejonu uszkodzonego stawu, w celu zmniejszenia odczuć bólowych oraz zapobiegnięciu powstania stanu zapalnego w obrębie stawu. W uszkodzeniach, w przebiegu których nie doszło do oderwania fragmentu struktury łąkotki, wprowadza się leczenie zachowawcze obejmujące tymczasowe zabezpieczenie stawu poprzez ortezę lub stabilizator. Ponadto zastosowanie znajdują zabiegi fizykalne typu krioterapia, laser czy ultradźwięki. Głównym zadaniem kinezyterapii jest nauka czucia głębokiego i stabilizacji stawu, przy wykorzystaniu stabilizatorów czynnych (mięśni).

 

Uszkodzenia łąkotek przebiegające z oderwaniem fragmentu, lub całkowitym przerwaniem ciągłości struktury łąkotki wymagają interwencji chirurgicznej. W całkowitym uszkodzeniu dochodzi do usunięcia pozostałości struktur łąkotki, a następnie wstawienia implantu. W częściowych uszkodzeniach decyzja o chirurgicznym naprawieniu uszkodzonej łąkotki opiera się na dwóch kryteriach, tj. stopniu uszkodzenia i możliwościach naprawczych.

Rehabilitacja pooperacyjna  opiera się na unieruchomieniu  3 – 4 tygodnie przy użyciu stabilizatora. Podczas tego okresu wprowadzane zostają, ćwiczenia  izometryczne mięśnia czworogłowego, ćwiczenia naczyniowe kończyn dolnych, ćwiczenia wykorzystujące irradiację poprzez sterowanie górą i dołem (czyli wywołanie napięcia mięśniowego w uszkodzonym stawie, poprzez wykonywanie ruchów w odcinkach dystalnych). Po okresie unieruchomienia wprowadzane zostają ćwiczenia wspomagane, samowspomagane, ćwiczenia w odciążeniu, w odciążeniu z oporem. W późniejszych tygodniach rehabilitacji, wprowadzane zostają ćwiczenia czynne i oporowe, oraz z wykorzystaniem przyborów, a także ćwiczenia obciążające (z uwzględnieniem maksymalnych wartości obciążania kończyny, wskazanych przez lekarza czy fizjoterapeutę). W ostatnim etapie powrotu do formy wprowadza się ćwiczenia torujące czucie głębokie, oraz ćwiczenia stabilizacyjne na dyskach.

 

Uszkodzenia łąkotek są często bagatelizowane przez sportowców, czego skutkiem jest często interwencja chirurgiczna. Niekiedy uszkodzenia łąkotek nie są poważne, ale dalsze obciążenia stawu wywołane intensywnymi treningami mogą doprowadzić do poważniejszych uszkodzeń. Warto także wziąć pod uwagę fakt, iż uszkodzenie łąkotki może wpłynąć na zmianę mechaniki chodu, co wpływa na zmianę obciążeń w obrębie stawu, co w konsekwencji może doprowadzić do kontuzji w obrębie innych struktur stawu kolanowego.