Czym jest kolano skoczka ???

Pewnie już niejednokrotnie słyszeliście o takim schorzeniu jak kolano skoczka. Schorzenie to jest „zmorą” tenisistów, siatkarzy, czy biegaczy. Pomimo tego, że często słyszymy sformułowanie, że sport równa się zdrowie, to musimy dodatkowo pamiętać, że każda dyscyplina niesie ze sobą ryzyko ewentualnej kontuzji.

 

Kolano skoczka, czyli zmiany przeciążeniowo – zwyrodnieniowe więzadła rzepki są bardzo często następstwem złego planu treningowego, przeciążenia, braku rozgrzewki, złego obuwia oraz kumulacji nieleczonych urazów. Zanim jednak powiemy więcej o przyczynach, to w pierwszej kolejności musimy omówić anatomię stawu kolanowego.

Staw kolanowy jak pamiętamy jeszcze z czasów szkolnych ;) jest stawem zawiasowym utworzonym przez kość udową i kość piszczelową. Z przodu stawu znajduje się rzepka. Staw posiada dwie łącznotkankowe łąkotki dopasowujące do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchu. Więzadła stawu kolanowego dzielimy na zewnętrzne i wewnętrzne.  Do więzadeł zewnętrznych stawu kolanowego zaliczamy : więzadło rzepki, więzadło poboczne strzałkowe, więzadło poboczne piszczelowe, więzadło podkolanowe. Do więzadeł wewnętrznych stawu kolanowego zaliczamy natomiast: więzadło krzyżowe przednie, więzadło krzyżowe tylne, więzadło poprzeczne kolana.

Teraz przyjrzyjmy się bliżej anatomii więzadła rzepki. Otóż więzadło to stanowi środkowa część wspólnego ścięgna mięśnia czworogłowego uda. Więzadło to przyczepia się do dolnego brzegu i przedniej powierzchni rzepki, dalej biegnie ku dołowi i przyczepia się do guzowatości kości piszczelowej. Jego długość wynosi około 5 – 8 cm. Jaka jest funkcja więzadła rzepki ???? Otóż, jego głównym zadaniem jest stabilizacja kolana podczas lądowania po wyskoku, lądowania podczas biegu, wyhamowanie siły pędu przy zeskoku.

Tak jak już wcześniej pisaliśmy kolano skoczka dotyczy głównie siatkarzy, koszykarzy, biegaczy czy tenisistów. Dlaczego ??? Bo właśnie w tych wszystkich dyscyplinach więzadło rzepki pracuje „najciężej’’.  Potrzebna jest silna stabilizacja stawu kolanowego podczas zeskoków, zbiegania czy hamowania pędu zawodnika, a więzadło rzepki we wszystkich tych przypadkach spełnia największą rolę.

Bardzo często do kontuzji więzadła rzepki dochodzi przez zaniedbanie z naszej strony. Jedną z najczęstszych przyczyn wymienianych w przypadku kolana skoczka jest kumulacja urazów i mikrourazów. Każdy uraz wiąże się ze zmniejszoną wytrzymałością włókien mięśniowych. Istnieje również  grupa zawodników, którzy pomimo urazu nadal intensywnie trenują. Każdy uraz większy czy mniejszy wiąże się z bólem, stanem zapalnym, osłabieniem struktur stabilizacyjnych stawu. Jeśli pomimo urazu zawodnik nadal decyduje się na kontynuację intensywnych treningów, to zwiększa on ryzyko kontuzji.  Jak już wcześniej pisaliśmy do urazu więzadła rzepki dochodzi przez zaniedbanie, często wynikające z braku odpowiedniego przygotowania, braku wiedzy lub braku czasu. O czym mowa ???? Po pierwsze większość z nas zapomina o rozgrzewce i rozciąganiu ;) !!!! Tak, brak rozgrzewki to problem który dotyczy nie tylko amatorów ale również osób, które sportem zajmują się kilka dobrych lat. Rozgrzewka ma na celu przygotowanie naszego organizmu, aparatu więzadłowo – mięśniowego  do wysiłku. Oglądając zawodników podczas olimpiady, czy licznych zawodów możemy zauważyć, że każdy ich start poprzedzony jest rozgrzewką statyczną i dynamiczną. Każda rozgrzewka powinna trwać  10 – 15 minut. Niestety w praktyce bardzo często wygląda to tak, że albo rezygnujemy z niej całkowicie, albo poświęcamy jej 3 minuty J Czy widzieliście kiedykolwiek  maratończyka lub półmaratończyka, który bez rozgrzewki decyduje się  pokonać  21 km czy 42 km?????  Albo zespół koszykarzy, którzy rozpoczynają swój mecz bez rozgrzewki ????? Chcąc zmniejszyć ryzyko jakiekolwiek kontuzji należy bezwzględnie włączyć rozgrzewkę do planu treningowego. Taka sama sytuacja dotyczy rozciągania. Rozciąganie pozwala nam zachować elastyczność włókien mięśniowych po każdym treningu.

Kolejnym punktem jest zbyt duża intensywność treningów. Tak, bardzo często chcemy w szybkim czasie osiągnąć rezultaty sportowe. Czasem intensywność i częstotliwość treningu jest nieadekwatna do naszych możliwości. W konsekwencji tego, zmuszamy nasz organizm do pracy ponad jego fizjologiczne możliwości. Nieustanne zmęczenie, czy brak odpoczynku działają na naszą niekorzyść. Przeciążone stawy  i  więzadła tracą z czasem swoje właściwości i stają się bardziej podatne na ewentualne kontuzje. 

Mówiąc o przyczynach musimy również powiedzieć o tych, które nie są zależne od nas. Mowa tu oczywiście o wadach biomechanicznych stawu kolanowego i miednicy np. duże przodopochylenie miednicy, pronacja  stopy, koślawość kolan, wrodzona  dysplazja biodra. We wszystkich wcześniej  wymienionych przypadkach obciążenie stawu kolanowego zmienia się,  przez co jest on bardziej narażony na przeciążenia.

W dalszej części powiemy kilka słów o objawach kolana skoczka

Każdy z nas pewnie zastanawia się czy istnieją objawy, które wysyła nam nasz organizm i możemy w miare szybko zainterweniować ???? . Tak, istnieje kilka wczesnych objawów, które mogą świadczyć o uszkodzeniu więzadła  rzepki. Istnieje cztery „etapy” uszkodzenia i każdy z nich wiąże się z innym nasileniem dolegliwości. W pierwszym „wczesnym” etapie ból pod rzepką pojawia się zwykle po treningu. Ból ten utrzymuje się do kilku godzin. W kolejnym etapie, ból pojawia się przed i po treningu, czasem ustępuje po rozgrzewce. W tzw. „trzecim etapie” ból u zawodnika jest tak silny, że nie jest on w stanie dokończyć treningu. Ostatni „czwarty etap” charakteryzuje się tym, że ból utrzymuje się całą dobę, zawodnik nie jest w stanie funkcjonować. Dodatkowo, u zawodników z uszkodzeniem  więzadła rzepki pojawia się ból podczas prostowania kolana, ból podczas schodzenia ze schodów, obrzęk, ciepłota skóry w okolicach przyczepu więzadła, uczucie niestabilności kolana. W celu postawienia dokładnej diagnozy u zawodników zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego i usg czynnościowego.

Mówiliśmy już o przyczynach, objawach to teraz przejdźmy do leczenia J

Leczenie kolana skoczka zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia więzadła rzepki. W początkowych fazach uszkodzenia (kiedy ból pojawia się po treningu) zaleca się stosowanie metody PRICE P (protection ) – ochrona stawu przed dalszymi przeciążeniami. Zwykle zaleca się zawodnikowi unikanie ruchów bolesnych typu zeskoki, dynamiczne  lądowania, przysiady z obciążeniem. R (rest )- odpoczynek. Po każdym intensywnym treningu zaleca się zawodnikowi odpoczynek, aby przyspieszyć regenerację powysiłkową. I (ice) – zimne okłady lub lód kilka razy dziennie minimum 10 minut w celu obniżenia dolegliwości bólowych.  C (compression) – w celu eliminacji obrzęku powstałego wskutek tworzącego się stanu zapalnego zaleca się zawodnikowi stosowanie opaski uciskowej,  oraz zapobieganie tworzeniu się obrzęku. E (elevation) – unoszenie kontuzjowanej kończyny.

Uszkodzenie więzadła rzepki prowadzi również do odruchowego napięcia mięśnia czworogłowego uda, mięśni kulszowo – goleniowych i mięśni pośladkowych. Jest to tzw. reakcja obronna organizmu przed kolejnymi urazami.  W takiej sytuacji u zawodników stosuje się rozciąganie w/w partii mięśniowych. Niekiedy, jest to „zabieg” bolesny dla zawodnika. Kolejne etapy leczenia obejmują ćwiczenia koncentryczne i ekscentryczne mięśnia czworogłowego uda, ćwiczenia priopriocepcji z wykorzystaniem niestabilnego podłoża (zwłaszcza w przypadku uczucia niestabilności kolana). Bardzo dobre efekty terapii przynoszą również ćwiczenia z użyciem biofeedbacku (w tym celu wykorzystuje się EMG). Dodatkowo w leczeniu zachowawczym stosuje się laser punktowy, krioterapię, masaż sportowy przed i powysiłkowy oraz kinesiology taping. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, a pacjent nadal odczuwa ból i dodatkowo w opisie rezonansu magnetycznego są widoczne duże zmiany w strukturze więzadła, to w celu przyspieszenia regeneracji stosuje się u zawodników leczenie poprzez osocze bogato białkowe, oraz terapię komórkami macierzystymi. W przypadku dużych uszkodzeń (połączonych z przerwaniem ciągłości więzadła rzepki) stosuje się artroskopię podczas której, usuwa się zmiany degeneracyjne i w razie potrzeby  dokonuje się rekonstrukcji uszkodzonego więzadła.