Dyskopatia – czy to już koniec świata ???

Dzisiejszy artykuł poświęcony jest jednej z najczęstszych przyczyn bólów kręgosłupa czyli dyskopatii. Określenie to dość często pojawia się podczas rozmów ze znajomymi czy rodziną i co ważne,  budzi w nas strach i niepewność. Często osoby dotknięte tym problemem stawiają sobie pytania: „Co dalej ????”; „Jak żyć z dyskopatią????”; „Czy muszę radykalnie zmienić swoje życie???”

Dyskopatia owszem jest dość groźnym schorzeniem kręgosłupa, ale na temat jej leczenia i rehabilitacji pacjentów wiemy wiele więcej niż jeszcze 10 lat temu. Prawidłowa diagnoza, odpowiednie leczenie i szczegółowo dobrany program rehabilitacyjny w dużej mierze pozwala wrócić do aktywności.

Zanim jednak powiemy o sposobach leczenia dyskopatii, to w pierwszej kolejności wyjaśnimy czym tak dokładnie jest dyskopatia. Jak każdy z Nas pamięta kręgosłup zbudowany jest z kręgów. Oczywiście ilość kręgów jest różna w zależności od odcinka (odcinek szyjny 7 kręgów, odcinek piersiowy 12 kręgów, odcinek lędźwiowy 5 kręgów, odcinek krzyżowy 5 kręgów, odcinek guziczny 4 – 5 kręgów). Pomiędzy kręgami znajdują się krążki międzykręgowe (dyski międzykręgowe). Krążek międzykręgowy nie występuje natomiast pomiędzy kręgami  C1 i C2 (czyli pomiędzy pierwszymi kręgami kręgosłupa szyjnego). Mówiąc o kręgosłupie należy pamiętać również, że odcinek krzyżowy utworzony jest ze zrośniętych kręgów krzyżowych podobnie jak i odcinek guziczny kręgosłupa, który jest utworzony przez zrośnięcie kręgów guzicznych.

Tak jak już zostało wspomniane pomiędzy kręgami kręgosłupa znajdują się krążki międzykręgowe. Krążki te swoją budową przypominają dyski. Każdy krążek międzykręgowy zbudowany jest z jądra miażdżystego (o galaretowatej strukturze) i pierścienia włóknistego (zbudowanego z włóknistej tkanki). Właściwie uwodnione jądro miażdżyste zapewnia kręgosłupowi elastyczność, jak również umożliwia przenoszenie dużych obciążeń. Ruchy w obrębie kręgosłupa takie jak zginanie, prostowanie czy rotacja możliwe są dzięki nieznacznym ruchom w obrębie jądra miażdżystego. Natomiast rolą pierścienia włóknistego jest zapobieganie zbyt nadmiernemu przemieszczaniu jądra miażdżystego, co mogłoby doprowadzić do przerwania pierścienia.

Podstawowe wiadomości anatomiczne, które zostały przedstawione powyżej pozwolą lepiej zrozumieć mechanizm uszkodzenia krążka miedzykręgowego. Otóż jeśli mówimy o uszkodzeniu krążka międzykręgowego to musimy pamiętać, że istnieje kilka etapów uszkodzenia. Bardzo często etapy te następują po sobie. W pierwszym etapie nie dochodzi do przerwania ciągłości pierścienia włóknistego, pomimo uwypuklenia jądra miażdżystego - czyli protruzja. W kolejnych etapach uszkodzenia krążka (ekstruzji i sekwestracji) dochodzi już do przerwania ścian pierścienia włóknistego i przemieszczenia jądra miażdżystego za obszar pierścienia. W sytuacji, w której dochodzi do podrażnienia korzeni nerwowych (w obrębie otworów międzykręgowych) lub do ucisku rdzenia kręgowego – to taki stan nazywamy dyskopatią.

Warto podkreślić, że każdy etap uszkodzenia krążka międzykręgowego charakteryzuje się bólem w obrębie kręgosłupa oraz kończyn. Oczywiście uszkodzenie krążka międzykręgowego może mieć miejsce w dowolnym odcinku kręgosłupa. W zależności od tego pacjent może odczuwać inne dolegliwości. Uszkodzenie krążka międzykręgowego na poziomie odcinka szyjnego powoduje ból promieniujący do łopatek i kończy górnych, może również powodować bóle głowy, zawroty głowy oraz zaburzenia czucia. Jeśli natomiast do uszkodzenia doszło na poziomie odcinka piersiowego to pacjent może odczuwać dolegliwości na poziomie łopatek oraz wzdłuż przebiegu łuków żeber, jak i również ból promieniujący do klatki piersiowej, czy uczucie ucisku w okolicach mostka.

Jednak dość często spotykaną dyskopatią jest dyskopatia na poziomie odcinka lędźwiowego. Bardzo często pacjenci uskarżają się na mocny ból w okolicy lędźwiowej kręgosłupa promieniujący do kończyn dolnych. Jednakże w naszej pracy zdarzają się przypadki, gdzie pierwszym objawem uszkodzenia krążka międzykręgowego jest ból w kończynie dolnej, niedowład kończyny dolnej jak i również mocny ból w okolicach pięty lub dużego palca. Oczywiście tak jak w przypadku kręgosłupa szyjnego czy piersiowego, tak i tutaj zaistnienie określonych dolegliwości zależne jest od lokalizacji i poziomu uszkodzenia krążka. Dlatego też każdego pacjenta traktuje się indywidualnie.

Mówiąc o uszkodzeniu krążka musimy wspomnieć o przyczynach jego uszkodzenia. Najczęściej bywa tak, że siły jakie działają na kręgosłup przewyższają możliwości amortyzujące i wytrzymałościowe struktur krążka. Wyobraźmy sobie przeciętnego Kowalskiego o wadze 80 kg, który przenosi ciężar o wadze 50 kg i dodatkowo robi to niepoprawnie. Jeśli dodać, że czynność taką wykonuje kilkanaście razy w roku to prędzej, czy później pojawią się u niego zmiany przeciążeniowe kręgosłupa, które w przyszłości doprowadzą do nieodwracalnych zmian w strukturach kręgosłupa.

Bardzo często słyszymy w swojej pracy określenie „Jestem za młody na dyskopatię” Otóż, nic bardziej mylnego. Dyskopatia może pojawić się w każdym wieku. Wyobraźmy sobie kobietę, która kilka miesięcy wcześniej urodziła dziecko. Codzienna pielęgnacja malucha przy braku odpowiedniej ergonomii ruchu, lub noszenie malucha kilka godzin dziennie w złej pozycji może również doprowadzić do uszkodzenia dysku.

Innym przykładem może być chłopak w wieku 22 lat prowadzący siedzący tryb życia, spędzający większość czasu przed monitorem. Pozycja statyczna również prowadzi do zmiany biomechaniki kręgosłupa, zwłaszcza jeśli spędzamy w niej kilka godzin dziennie.

 Jak widzicie wszystkie wymienione przykłady mają wspólny mianownik. Otóż w każdym z tych przypadków popełniono ten sam błąd – niepoprawna pozycja i zbyt duże obciążenie kręgosłupa.

Dobrze, a co jeśli już otrzymujemy diagnozę lekarską ze stwierdzoną dyskopatią kręgosłupa ??? Bardzo często w naszych głowach pojawia się pustka, strach i niepewność. Ponadto, ból i trudność w poruszaniu się, czy niedowład jeszcze bardziej potęgują w nas uczucie strachu i przerażenia. Niekiedy, dyskopatia dotyczy ludzi bardzo sprawnych i aktywnych fizycznie, którzy z dnia na dzień muszą zmierzyć się z bólem i innymi następstwami dyskopatii. Otóż jeszcze kilka lat temu o dyskopatii i sposobach jej leczenia wiedziano niewiele. Na dzień dzisiejszy ponad połowa pacjentów decyduje się na operację podczas której, usuwany zostaje uszkodzony dysk. Niedowłady powstałe na skutek uciśnięcia korzenia nerwowego poprzez uwypuklone jądro miażdżyste uważane są jako  stany jeszcze odwracalne (oczywiście w zależności od stopnia uszkodzenia i czasu jaki upłynął od wystąpienia objawów niedowładu do wprowadzenia leczenia). Kolejnym punktem bardzo istotnym w powrocie do zdrowia jest odpowiednia rehabilitacja. Rehabilitacja pacjenta ma na celu skompensowanie niekorzystnych zmian jakie zaszły w wyniku dyskopatii. Proces ten może trwać nawet kilka miesięcy. Oczywiście najważniejszą rolę w procesie rehabilitacji odgrywa sam pacjent. To od jego postawy i zaangażowania zależeć będzie dalszy proces leczenia. Niestety często pacjenci zmuszeni są do całkowitej zmiany swoich dotychczasowych nawyków życiowych, co  jest trudne do zaakceptowania zwłaszcza na początku. Prawdą jest to, że rehabilitacja w przypadku dyskopatii jest długim procesem, który wymaga od pacjenta pełnego zaangażowania, ale nie zawsze pacjent jest zmuszony do całkowitej rezygnacji z aktywności fizycznej czy zawodowej. Oczywiście pewne jest to, że jeżeli do dyskopatii doszło w wyniku ciężkiej pracy fizycznej to pacjent będzie zmuszony do zmiany pracy na lżejszą fizycznie tak, aby nie doszło do ponownego uszkodzenia.

Często pacjenci po uszkodzeniach krążka międzykręgowego zadają sobie pytanie „Co z aktywnością fizyczną, czy muszę zrezygnować???” Oczywiście każdy pacjent jest inny. Część pacjentów dość szybko wraca do aktywności fizycznej, inni natomiast potrzebują więcej czasu i stopniowego powrotu do aktywności. Oczywiście wszystko zależy od stopnia uszkodzenia. Po kilku latach pracy z pacjentami z dyskopatią kręgosłupa możemy stwierdzić, że ruch jest jednym z najbardziej pożądanych środków rehabilitacyjnych. Jednak pacjent musi wcześniej zostać do tego odpowiednio przygotowany.

Czy istnieją sposoby zapobiegania dyskopatii ????

Czytając ten artykuł pewnie zastawiacie się czy w jakiś sposób możemy uchronić się przed dyskopatią???? Otóż tak. Wszystko to co robimy w jaki sposób np., siedzimy, jak wstajemy, jak podnosimy przedmioty ma znaczący wpływ na zdrowie naszych pleców. Pamiętamy nasze babcie, które przy stole czy w drodze do domu poprawiały naszą sylwetkę „Nie garb się, siedź prosto”. Otóż nasze babcie miały bardzo dużo racji. Dbanie o zdrowy kręgosłup to przede wszystkim ciężka praca każdego dnia.

Nie zawsze musimy być Macho !!!!!!! Nasz kręgosłup poddawany jest przeciążeniom każdego dnia. Ciężka praca fizyczna (przenoszenie lub podnoszenie ciężarów) dodatkowo jeszcze obciąża kręgosłup. Dlatego też, nie bójmy się poprosić o pomoc. Jeśli tylko jest taka okazja poszukajmy kogoś, kto pomoże nam coś przenieść czy podnieść. Jeśli już naprawdę sami musimy zmierzyć się z czymś ciężkim, to pamiętajmy o zachowaniu prawidłowego wzorca (proste plecy, ugięte kończyn dolne) tak,  aby jak najmniej ucierpiał na tym nasz kręgosłup.