Podnoszenie przedmiotów w przypadku przepukliny kręgosłupa

Dzisiejszy temat został poruszony ze względu na to, że w ostatnim czasie na naszą skrzynkę mailową wpłynęło dużo pytań dotyczących przepuklin kręgosłupa.  Czym są owe przepukliny, i w jaki sposób do nich dochodzi, to wszystko postaramy się wyjaśnić w niniejszym artykule.

Budowa krążka międzykręgowego

Zanim jednak zaczniemy definiować pojęcie przepukliny opiszemy budowę samego krążka międzykręgowego zwanego potocznie dyskiem.

Każdy krążek międzykręgowy zbudowany jest z pierścienia włóknistego. Cały pierścień zbudowany jest z tkanki włóknistej,  w skład której wchodzą włókna kolagenowe. Pierścień jest bardzo elastyczny i tworzy osłonę dla znajdującego się wewnątrz jego jądra miażdżystego.  Jądro miażdżyste przypomina galaretowatą substancję, która w około 70 procentach składa się z wody.

Krążki międzykręgowe pełnią funkcję amortyzującą oraz umożliwiają ruchy w obrębie kręgosłupa.

Rycina 1 Budowa krążka miedzykręgowego

Jak dochodzi do powstania przepukliny w kręgosłupie ?

Praca fizyczna jaką wykonujemy, obciążenia jakie przyjmuje nasz kręgosłup oraz pozycja, w której spędzamy najwięcej czasu, to wszystko powoduje, że krążek miedzykręgowy stopniowo traci swoje właściwości. Zmiana kinetyki poprzez wszelkiego rodzaju udogodnienia powoduje, że w coraz młodszym wieku dochodzi do zmian degeneracyjnych w obrębie krążka międzykręgowego. Najczęściej jednak bywa tak, że siły jakie działają na nasz kręgosłup przewyższają możliwości amortyzujące i wytrzymałościowe struktur krążka. Przepuklina sama jest uwypukleniem pierścienia włóknistego z przemieszczeniem jądra miażdżystego. Niekiedy dochodzi nawet do przerwania ciągłości pierścienia włóknistego. Takie uwypuklenie prowadzi do podrażnienia korzeni nerwowych, czego następstwem są bóle promieniujące do kończyn górnych lub dolnych w zależności od poziomu, na którym owa przepuklina się znajduje.

Rycina 2 Zdjęcie obrazujące przepuklinę tylną

Najczęściej przeważają  przepukliny tylne (w momencie kiedy krążek przemieszcza się do tyłu pod wpływem kompresji przednich powierzchni stawowych) ale równie groźne są przepukliny przednie oraz z komponentami bocznymi ale ten temat zostanie poruszony w innym artykule.

Często bywa tak, że pacjenci którzy nie wykonują żadnej ciężkiej pracy fizycznej także mają przepukliny. Otóż prawda jest taka, że nawet niewielkie obciążenia prowadzą do powstawania przepuklin, dzieje się tak,  gdy wady postawy lub złe nawyki ruchowe skutkują działaniem sił przeciążających na struktury krążka międzykręgowego.

Podnoszenie przedmiotów w przypadku przepukliny

Jedną z przyczyn powstawania przepukliny jest niepoprawne podnoszenie przedmiotów znajdujących się na podłożu. Często słyszymy od pacjentów, że byłem zdrowy nic mi nie było do czasu, aż schyliłem się podnieść coś ciężkiego i już nie mogłem wstać.  Dlaczego tak się dzieje ? Otóż większość z nas niepoprawnie podnosi lub przenosi przedmioty, które znajdują się na podłożu. Wynika to często z braku czasu, z niepoprawnych nawyków ruchowych lub po prostu nie posiadamy informacji jak poprawnie powinno się to wykonać .

Z obserwacji naszych wynika, że w większości osób podnoszenie ciężarów przebiega w następujący sposób.  Wykonujemy pełne zgięcie w kręgosłupie przy wyprostowanych kończynach dolnych, następnie chwytamy przedmiot i albo go unosimy do góry, albo przenosimy w inne miejsce.  Taki schemat jest niepoprawny ponieważ:  wykonanie pełnego zgięcia przy wyprostowanych kończynach dolnych powoduje przeciążenia w obrębie kręgosłupa lędźwiowego. Kompresja ( czyli nacisk) na przednią powierzchnię trzonów kręgów powoduje przemieszczenie się jądra miażdżystego ku tyłowi, co wywołuje bóle w obrębie kręgosłupa poprzez ucisk na korzenie nerwowe. Gwałtowne wykonanie takiego ruchu wraz z dodatkowym obciążeniem prowadzi do powstawania przepuklin, czego konsekwencją jest „ trudność w wyprostowaniu się „

Rycina 3 Schematy podnoszenia przedmiotów

Teraz przedstawimy poprawny schemat podnoszenia jest on przeznaczony dla wszystkich osób, również dla tych u których zdiagnozowano już przepuklinę.  Otóż chwytając przedmiot należy zgiąć kończyny dolne w stawach biodrowych i kolanowych do kąta prostego (takie ustawienie powoduje, odciążenie kręgosłupa lędźwiowego), następnie staramy się uniknąć zgięcia w kręgosłupie lędźwiowym. Przy podnoszeniu ciężkich przedmiotów wzrok skierowany powinien być przed siebie, by nie doszło do tzw. zadzierania głowy do góry, gdyż takie ustawienie  głowy wywołuje kompresję w obrębie C1-C2 oraz wywołuje napięcie w prostownikach grzbietu co mogłoby spowodować, bóle w obrębie całego kręgosłupa.

Przestrzeganie w/w zasad z pewnością uchroni nas przed powstaniem przeciążeń w obrębie kręgosłupa, zwłaszcza lędźwiowego. Dlatego przedstawiony schemat powinien być stosowany przez wszystkich, a w przypadku osób z przepukliną pamiętać należy by ciężar podnoszonych przedmiotów nie był duży.