Płaskostopie u dziecka – czy jest to powód do zmartwień???

W badaniach profilaktycznych przeprowadzanych u dzieci wynika, że większa część z nich ma płaskostopie. Często wada ta jest bagatelizowana przez rodziców,  jednak warto mieć na uwadze fakt,  że każde odchylenie od normy wpływa na powstawanie wad postawy. Tak też jest w przypadku płaskostopia, które nieleczone prowadzi do zmian nie tylko w obrębie stopy, ale także wpływa na zmiany w obrębie narządu ruchu.

W dzisiejszym artykule postaramy się przybliżyć Państwu tematykę płaskostopia oraz udzielić wskazówek, co robić w momencie gdy zostanie ono zdiagnozowane.

Biomechanika stopy

Stopa jest  głównym amortyzatorem podczas chodu, ponadto ukształtowanie jej wpływa na mechanikę chodu. Swoją funkcję zawdzięcza specyficznej budowie. Stopa posiada sklepienie podłużne i poprzeczne.

W sklepieniu podłużnym wyróżniamy łuk podłużny przyśrodkowy przebiegający od I kości śródstopia poprzez kość klinowatą do guza piętowego. Szczyt łuku znajduje się ok 2,5 cm nad kością łódkowatą.  Łuk podłużny boczny, łączy zaś głowę V kości śródstopia z guzem piętowym, przechodząc przez kość sześcienną.

W sklepieniu porzecznym  znajduje się łuk poprzeczny przedni stopy przebiegający od I do V kości śródstopia oraz łuk poprzeczny tylny przechodzący poprzez kości klinowate oraz kość sześcienną.

Czym jest płaskostopie ???

O płaskostopiu mówimy wtedy, gdy dochodzi do obniżenia fizjologicznych łuków sklepienia stopy. Wynikiem tego jest obniżenie zdolności amortyzujących stopy oraz zmiana biomechaniki chodu. Przyczyny płaskostopia wiążą się z niewydolnością aparatów więzadłowych, przeciążeniami w obrębie stopy (np. w wyniku otyłości), oraz zmianami w obrębie stawów stopy. W przebiegu płaskostopia może dochodzić do bolesności, zniekształceń w obrębie stopy, upośledzeń funkcji stopy, co wpływa w dużej mierze na wytworzenie się zmian w obrębie kończyn dolnych, a także większej predyspozycji do powstawania wad postawy. W przebiegu płaskostopia może dochodzić do koślawości kości piętowej a także koślawości palucha.

Rycina 1 Porównanie stopy wysklepionej ze stopą płaską

Diagnostyka płaskostopia

Diagnostyka płaskostopia odbywa się w trakcie wizyty profilaktycznej w gabinetach lekarskich, oraz w gabinetach fizjoterapeutycznych. Jednym ze sposobów jest odbicie sklepienia stopy na kartce. Na podstawie odbitki stopy wykreśla się łuki stopy, oraz kąty ustawienia poszczególnych struktur stopy.

 

Leczenie płaskostopia

W leczeniu płaskostopia zastosowanie znajdują specjalne wkładki ortopedyczne oraz specjalne obuwie w zależności od przebiegu wady. Ponadto największy nacisk kładzie się na kinezyterapię. Zastosowanie znajdują tutaj ćwiczenia korygujące ustawienie stopy, oraz korekcja mechanizmu chodu. U osób u których doszło do przykurczy w obrębie aparatów mięśniowo-więzadłowych zastosowanie znajdują ćwiczenia rozciągające przykurczone mięśnie i więzadła. U osób, u których dochodzi do niewydolności aparatów więzadłowych stosuje się ćwiczenia wzmacniające.

Płaskostopie stanowi obecnie jedną z najczęstszych wad narządu ruchu wśród dzieci i młodzieży. Nieleczone może prowadzić do wielu powikłań, zarówno w obrębie budowy stopy jak i mechanizmu chodu, a w konsekwencji do wytworzenia się wad postawy ciała. Dlatego pamiętajmy, że badania profilaktyczne i jak najwcześniej wprowadzona rehabilitacja, pozwolą nam zapobiec niepożądanym zmianom.

Rycina 2 Ćwiczenie z zakresu kinezyterapii