Różnicowanie zespołów bólowych

Dzisiejszy artykuł poświęcony jest diagnostyce zespołów bólowych. Jak wiadomo poprawnie postawiona diagnoza jest gwarancją szybkiego i pełnego powrotu do zdrowia. Zespoły bólowe stanowią jedną z grup schorzeń, gdzie poprawne postawienie diagnozy wymaga znajomości „fizjologii” bólu. Niekiedy znajomość kilku charakterystycznych cech pozwala nam - fizjoterapeutom na rzetelne postawienie diagnozy.

Dzisiejszy artykuł kierujemy zwłaszcza do pacjentów, gdyż z doświadczenia wiemy, że większa część osób bagatelizuje objawy, co wpływa w dużej mierze na późniejsze powodzenie procesu rehabilitacyjnego.

Poniżej chcielibyśmy wskazać kilka charakterystycznych cech zespołów bólowych, które każdemu pacjentowi powinny zasugerować, iż powinien skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.

 

Na początku przedstawimy krótką charakterystykę zespołów bólowych. Otóż, zespoły bólowe mogą przebiegać w wyniku zmian fizycznych lub chemicznych w obrębie naszego organizmu.

Rodzaje bólu klasyfikujemy jako:

  1. Pochodzenia somatycznego – dotyczy struktur mięśniowo-szkieletowych, charakteryzuje się przejmującym, trudnym do zlokalizowania bólem.
  2. Pochodzenia korzeniowego -  pochodzący z ucisku na korzeń nerwu rdzeniowego. Ból korzeniowy jest odczuwany w obrębie kończyn. W przebiegu ucisku na korzeń nerwu dochodzi do osłabienia siły mięśniowej lub parestezji w obrębie kończyn.
  3. Pochodzenia ośrodkowego – w przebiegu patologii Ośrodkowego Układu Nerwowego.
  4. Pochodzenia trzewnego – w przebiegu zaburzeń pracy narządów wewnętrznych.

Ponadto, receptory bólowe mogą być pobudzane przez mechanizmy:

  1. Termiczny – reakcja na zmianę temperatur.
  2. Mechaniczny – w przebiegu ucisku, czy zmian w obrębie struktur ruchowych.
  3. Chemiczny – w przebiegu procesów zapalnych, w następstwie urazów czy chorób zapalnych.

    Teraz przejdziemy do szczegółowej charakterystyki w/w zespołów bólowych.

Na początku omówimy ból pochodzenia chemicznego. Jak już wcześniej wspominaliśmy jest wywoływany w przebiegu procesów zapalnych, czy w następstwie urazów. Ból pochodzenia chemicznego charakteryzuje się stałym natężeniem (co oznacza, że ani zmiana pozycji, ani ograniczenie aktywności nie wpływa na obniżenie dolegliwości bólowych). Ponadto, obecne są takie objawy jak: obrzęk, zaczerwienienie, podniesienie temperatury ciała, oraz bolesność.

Natomiast  ból pochodzenia mechanicznego może mieć charakter stały (ale pewne powtarzane ruchy powodują trwałe zmniejszenie, lub likwidację bólu), lub zmienny (nasilanie i zmniejszanie dolegliwości bólowych następuje samoistnie). Ponadto, ruch w pewnym kierunku, może prowadzić do pogorszenia objawów, podczas gdy ruch w kierunku przeciwnym łagodzi dolegliwości bólowe.

 

Różnicowanie zespołów bólowych kręgosłupa, a stawów obwodowych.

Zespoły bólowe kręgosłupa bardzo często współtowarzyszą bólom stawów obwodowych takich jak: staw kolanowy, czy biodrowy. Jak zatem rozróżnić czy konkretny ból stawowy jest związany ze zmianami w obrębie struktur kręgosłupa??? Otóż znajomość kilku charakterystycznych cech może nam pomóc w różnicowaniu symptomów bólowych. Po pierwsze jeśli różnicujemy zespoły bólowe stawów obwodowych, to w pierwszej kolejności należy wykluczyć urazy lub zmiany w przebiegu urazów. Jeśli zespoły bólowe stawów obwodowych przebiegają z obrzękiem i/lub zaczerwienieniem, to w takim przypadku należy skupić się na zajętym stawie (dodajmy, że bóle stawów obwodowych, przebiegające z wysiękiem, nie mają związku z problemami pochodzenia dyskowego). Jeśli natomiast nie doszło do urazu, oraz nie ma charakterystycznych cech dla bólu chemicznego (takich jak : stały ból nie reagujący na zmianę pozycji, czy ruchów), należy w pierwszej kolejności rozpocząć od przebadania kręgosłupa. Jeśli podczas badania kręgosłupa, ból w stawach obwodowych ulega nasileniu, lub pogorszeniu przy wykonywaniu konkretnych ruchów, stanowi to potwierdzenie, iż ból w stawach obwodowych jest wynikiem ucisku na korzeń nerwu rdzeniowego. Dodajmy, że bardzo często, pacjenci najpierw odczuwają dolegliwości w stawach obwodowych (biodrze, kolanie, czy barku), dopiero w późniejszych okresach odczuwają kręgosłup. Bywa również odwrotnie, najpierw pojawiają się zespoły bólowe ze strony kręgosłupa (które bardzo często same ustępują), a po pewnym czasie pojawia się ból w stawach obwodowych, czego bardzo często pacjenci nie wiążą z wcześniejszymi objawami na poziomie kręgosłupa.

Podsumowując, każdy zespół bólowy utrzymujący się przez dłuższy czas należy skonsultować ze specjalistą w celu postawienia jak najszybszej i właściwej diagnozy, co skutkuje powodzeniem procesu leczenia. Nie należy na własną rękę podejmować prób leczenia czy diagnozowania objawów bólowych. My z naszej strony chcieliśmy zwrócić Państwa uwagę na kilka charakterystycznych cech, które być może skłonią Was do przeanalizowania dolegliwości i do konsultacji ze specjalistą.