Okresy rozwojowe niemowlaka – najistotniejsze fakty

Dzisiejszy artykuł poświęcony został okresom rozwojowym niemowlaka. Bardzo często rodzice, pytają nas fizjoterapeutów, jak powinny przebiegać etapy rozwojowe ich malucha. My dziś postaramy się zwrócić uwagę rodziców na najistotniejsze fakty w rozwoju malucha, gdyż pierwsze okresy życia mają bardzo duży wpływ na jego dalszy rozwój.

Okres niemowlęcy, to czas w którym zachodzi wiele znaczących zmian w życiu dziecka, a jego rozwój jest niezwykle dynamiczny. Okres pierwszego roku życia to czas kiedy maluch, przygotowuje się do pionizacji oraz chodu.

Pierwsze tygodnie życia dziecka, to czas w którym kształtuje się lordoza szyjna, poprzez unoszenie główki przez dziecko. 
Terminologia medyczna określa to jako pierwsze stadium wyprostne. Poprzez unoszenie główki dochodzi do napinania mięśni grzbietu, co ma duże znaczenie w przyjmowaniu pozycji siedzącej, czy stojącej w dalszych etapach rozwoju.

Ukształtowanie lordozy lędźwiowej przypada na ok. 9-12 miesiąc życia, w momencie gdy dziecko zaczyna przyjmować pozycję stojącą. Jest to drugie stadium wyprostne. Pozostały czas rozwoju dziecka, stanowią stadia zgięciowe. Oznacza to, że w momencie narodzin przewaga mięśni zginaczy nad prostownikami jest większa, dlatego w  pierwszych miesiącach życia dziecko przyjmuje pozycję zgięciową (I stadium zgięciowe). Około 5-6 miesiąca życia dziecko zaczyna przyjmować pozycję siedzącą podtrzymywaną (II stadium zgięciowe), natomiast swobodny siad kształtuje się pomiędzy 7 – 9 miesiącem życia. W okresie tym dochodzi do złagodzenia kifozy piersiowej, która dominowała poprzez większą aktywność zginaczy nad prostownikami.

W pierwszych miesiącach życia dochodzi także, do determinacji wzorców chodu. Co to oznacza??? Otóż w okresie tym dochodzi do przekraczania linii środkowej ciała poprzez sięganie rączką do przeciwnej strony (np. sięganie rączką prawą po przedmioty znajdujące się po lewej stronie, lub dotykanie części własnego ciała po lewej stronie i odwrotnie), ruchy poza linię środkową ciała. Wydawać by się mogło, że umiejętność ta jest mało znacząca, jednak pełni ona podstawową rolę w lokomocji. Umiejętność ta, w późniejszym okresie życia determinuje zdolność utrzymania równowagi podczas chodu (w momencie rotacji obręczy barkowej w stosunku do obręczy miednicznej).
Ponadto przekraczanie linii środkowej ciała umożliwia dziecku ruch odwracania się z brzuszka na plecy i odwrotnie.
Około 7 – 8 miesiąca maluch przechodzi z siadu do pozycji czworaczej. Etap ten potocznie zwany raczkowaniem pełni także kluczową rolę w dalszym rozwoju. Po pierwsze przygotowuje dziecko do przyjmowania pozycji wysokich, po drugie prawidłowa naprzemienność ruchów obręczy barkowej względem miedniczej jest nieodzowna podczas chodu, a ta właśnie umiejętność doskonalona jest przy poruszaniu się w pozycji czworaczej. Ponadto u dzieci, u których wystąpił etap raczkowania, współczynnik występowania wad postawy w późniejszym okresie życia dziecka jest mniejszy.


W kolejnych miesiącach życia dziecko przechodzi do przyjmowania pozycji stojącej. Etap przejścia z pozycji czworaczej do stania, jest o tyle ważny, że dziecko przyjmując pozycję wyprostowaną musi kompensować (przeciwdziałać) siłę grawitacji, dlatego powinien przebiegać stopniowo. Pomiędzy 10 – 13 miesiącem życia dziecko potrafi samodzielnie stać i przygotowuje się do lokomocji.

Pierwsze okresy rozwojowe niemowlaka mają szczególne znaczenie dla obecnego i późniejszego zdrowia dziecka, a co za tym idzie wywierają ogromny wpływ na dalsze jego życie i rozwój psychomotoryczny. Znajomość poszczególnych okresów rozwojowych malucha, umożliwia rodzicom zaobserwowanie zmian zachodzących w organizmie ich pociechy, oraz daje możliwość ewentualnego, wczesnego uchwycenia pojawiających się nieprawidłowości. Normy podane w naszym artykule nie wyznaczają ostatecznej granicy, w jakiej dane etapy powinny się pojawić, gdyż rozwój jest cechą indywidualną i może przebiegać odmiennie. Wszystkie w/w etapy są natomiast ze sobą powiązane i mają na siebie wzajemny wpływ, dlatego też nie należy ich przyspieszać. Jeśli zaobserwujemy pewne odstępstwa np. późny okres siadania, raczkowania, nie oznacza to jeszcze wad rozwojowych, oraz nie należy samodzielnie zmuszać dziecka do przyjmowania np. pozycji siedzącej, czy stojącej. Wszelkie odstępstwa od norm powinny być bezwzględnie konsultowane z lekarzem specjalistą.

My z naszej strony życzymy wszystkim rodzicom wielu szczęśliwych chwil spędzonych ze swoim maluchem.